کویل اسپرینگها از قطعات کوچک اما تأثیرگذار در درمان ارتودنسی هستند. این فنرهای ظریف با ایجاد نیروی یکنواخت و کنترلشده، به حرکت تدریجی دندانها برای باز کردن فضا یا بستن فاصلهها کمک میکنند. در واقع زمانی که سیمهای معمولی توان جابهجاییهای دقیق و نقطهای را ندارند، این فنرها به عنوان موتور محرک وارد عمل میشوند.
اگر به تازگی این قطعه را در دهان خود حس میکنید یا ارتودنتیست استفاده از آن را برایتان تجویز کرده، در ادامه این مطلب با ما همراه باشید تا با انواع، عملکرد و نکات طلایی نگهداری از آنها آشنا شوید.
فنر ارتودنسی یا کویل اسپرینگ چیست؟
کویل اسپرینگ (Coil Spring) در واقع یک سیم پیچخورده بسیار ظریف از جنس فلزات انعطافپذیر مثل نیتینول است. در حالی که سیمهای اصلی ارتودنسی وظیفه نظمدهی کلی را دارند، کویل اسپرینگها به عنوان ابزارهای کمکی روی سیم سوار میشوند تا نیروی اختصاصی و مداوم را به یک نقطه خاص وارد کنند.
این فنرها به دلیل خاصیت ارتجاعی فوقالعادهشان، حتی پس از فشرده شدن یا کشیده شدن، تمایل دارند به شکل اولیه خود بازگردند. همین تمایل ساده، همان نیرویی است که متخصص ارتودنسی برای جابهجا کردن دندانهای سرسخت از آن استفاده میکند.
مطلب مفید: انواع سیم ارتودنسی
انواع فنر ارتودنسی
متخصصان ارتودنسی با توجه به نیاز دندانهای شما و نقشه درمان، از دو نوع فنر اصلی استفاده میکنند. تفاوت این دو تنها در ظاهر نیست، بلکه جهت نیرویی که به دندانها وارد میکنند کاملاً با هم متفاوت است:
۱. فنر باز (Open Coil Spring)
این فنرها برای ایجاد فاصله طراحی شدهاند. ظاهر آنها به گونهای است که حلقههای فنر از هم فاصله دارند. ارتودنتیست این فنر را روی سیم اصلی قرار داده و آن را بین دو دندان فشرده میکند.
- عملکرد: فنر فشرده شده مدام تلاش میکند به حالت بازِ اولیه خود برگردد. این فشارِ رو به بیرون، باعث میشود دندانها از یکدیگر دور شوند.
- کاربرد: باز کردن فضا برای دندانی که به دلیل شلوغی در ردیف دندانها قرار نگرفته یا برای دندانهای نهفته.
۲. فنر بسته (Closed Coil Spring)
این فنرها برعکس نوع قبلی، برای بستن فواصل به کار میروند. حلقههای این فنر کاملاً به هم چسبیدهاند و معمولاً در دو انتهای خود دارای قلابهای کوچکی هستند.
- عملکرد: ارتودنتیست فنر را میکشد و دو سر آن را به براکتهای ارتودنسی متصل میکند. فنر کشیده شده تمایل دارد منقبض و جمع شود؛ در نتیجه دندانها را به سمت یک سمت میکشد.
- کاربرد: درمان فاصله دندان با ارتودنسی یا پر کردن جای خالی دندانی که کشیده شده است.
spring/we.
جنس فنرهای ارتودنسی از چیست؟
همانطور که گفتیم، اکثر کویل اسپرینگهای مدرن از آلیاژ نیتینول (نیکل-تیتانیوم) ساخته میشوند. ویژگی شگفتانگیز این فلز است که تحت تأثیر دهان، نیروی بسیار ملایم، پیوسته و یکنواختی وارد میشود که باعث میشود حرکت دندانها ایمانتر و با درد کمتری همراه باشد. در موارد خاص که نیاز به نیروی بسیار قوی دارد، از نوع ضدزنگ نیز میشود.
آیا استفاده از کویل اسپرینگ درد دارد؟
این یکی از رایجترین سوالاتی است که میپرسند. پاسخ کوتاه این است: بله، اما نه همیشه! این اسپرینگها برای جابهجاییهای دندانی طراحیشدهاند و هر جا حرکتی داشته باشند، کمی فشار میآورند و میتوانند مطمئن باشند که هم وجود دارند. در ادامه، جزئیات این تجربه را بررسی میکنیم:
احساس فشار در روزهای اول
زمانی که ارتودنتیست فنر را میکند، دندانها تحت تأثیر یک نیروی مداوم قرار میگیرند. این فشار معمولاً در ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول به اوج خود میرسد. دندانهای شما ممکن است هنگام جویدن غذاهای ساده یا حتی وقتی دندانها روی هم قرار میگیرند، حساس و دردناک باشند.
اصطکاک و خراشیدگی بافت دهان
یکی دیگر از عوامل ناراحتی، برخورد با دیواره داخلی لپ یا لثه است. از آنجایی که فنرها کمی برجستهتر از براکتهای معمولی هستند، میتوانند باعث ایجاد زخمهای کوچک یا کوچکی شوند که در مخاطرهها تا زمانی که بافت دهان به وجود این جسم جدید عادت کند، میشود.
چطور این درد را مدیریت کنیم؟
اگر فنر ارتودنسی شما را میکند، این چند راهکار ساده را امتحان کنید:
- موم ارتودنسی
- آبنمک ولرم
- غذاهای نرم
- مسکنهای ساده
خبر خوب این است که بدن شما خیلی زود با این نیرو سازگار میشود و بعد از گذشت چند روز، دیگر حتی وجود فنر را در دهانتان احساس نمیکنید کرد.
اگر فنر ارتودنسی آسیب دید یا جابهجا شد چه کنیم؟
اگر فنر از جای خود در رفت، شل شد یا باعث زخم شدن لثه شد، هرگز سعی نکنید با انبردست یا ابزار تیز آن را جابه جا کنید. این کار ممکن است به براکتها آسیب بزند یا طول درمانتان را زیاد کند. در اولین قدم، روی قسمت تیز فنر را با موم ارتودنسی بپوشانید دهانتان آسیب نبیند و تا محافظ با مطب ارتودنتیست تماس بگیرید. جابهجایی حتی یک میلیمتری این فنرها میتواند مسیر حرکت دندان را تغییر دهد، پس تنظیم مجدد آن را فقط به متخصص بسپارید.
نح مسواک زدن و تمیز کردن کویل اسپرینگ
کویل اسپرینگها به دلیل ساختار مارپیچی، به راحتی ذرات غذا را میگیرند و اگر تمیز نشوند، باعث پوسیدگی و لثه میشوند. برای نظافت آنها، بهترین ابزار مسواک بیندندانی است. آن را به آرامی حلقههای فنر میبرند تا پلاکها خارج شوند. همچنین از واترفلاسرمی استفاده نمیشود، از لای سیمپیچها بیرون بکشد. حتماً بعد از هر وعده غذایی در دهان خود، آب بچرخانید تا مواد غذایی داخل فنر سفت نشوند.
